Đợt lạnh: Phân biệt rét đậm, rét hại và dự báo 2026

Không phải đợt lạnh nào cũng giống nhau – có đợt chỉ se se, có đợt xuống tới rét hại, thậm chí gây bỏng lạnh nếu không phòng tránh kịp.

Nhiệt độ trung bình Bắc Bộ (12/2025–1/2026): Cao hơn trung bình nhiều năm 0,5–1,5°C Sức khỏe & Đời sống (Báo Sức khỏe và Đời sống) ·
Ba đợt không khí lạnh ghi nhận: 24/12, 01/01, 05/01 Sức khỏe & Đời sống ·
Đợt lạnh 05/01 gây gió mạnh cấp 7, giật cấp 8: Tại Bạch Long Vĩ Sức khỏe & Đời sống

Dưới đây là các thông số chính về đợt lạnh:

Sóng lạnh là gì?

Sóng lạnh – hay đợt lạnh – là hiện tượng khối không khí lạnh từ phương Bắc tràn xuống, làm nhiệt độ giảm đột ngột trong vài ngày. Khác với “lạnh” đơn thuần (cảm giác chủ quan), đợt lạnh được đo bằng nhiệt kế và phân cấp rõ ràng.

Rét với lạnh khác nhau như thế nào?

Rét là cảm giác chủ quan khi nhiệt độ thấp và kèm gió; lạnh là hiện tượng vật lý. Trong khí tượng, “rét” được dùng khi nhiệt độ dưới 15°C.

Đợt lạnh và không khí lạnh có phải là một?

Không hoàn toàn. Không khí lạnh là bản thân khối khí; đợt lạnh là toàn bộ quá trình nó ảnh hưởng đến một khu vực, kéo dài từ vài ngày đến dưới 1 tuần.

Điều này có ý nghĩa gì: Biết rõ từng cấp độ giúp bạn quyết định khi nào cần mặc ấm, khi nào cần gia cố nhà kính cho cây trồng, và khi nào nguy cơ sức khỏe thực sự tăng cao.

Thời tiết bao nhiêu độ là lạnh, rét, rét đậm, rét hại?

Bốn mức mà cơ quan khí tượng Việt Nam sử dụng, dựa trên nhiệt độ trung bình ngày:

Bốn ngưỡng này được Sức khỏe & Đời sống dẫn lại từ Cục Khí tượng Thủy văn, cho thấy ngay cả khi nhiệt độ trung bình cao hơn bình thường, rét đậm rét hại vẫn diễn ra cục bộ.

Nhiệt độ bao nhiêu thì bị bỏng lạnh?

Bỏng lạnh xảy ra khi da tiếp xúc với nhiệt độ ≤ –2°C trong thời gian ngắn, theo Hello Bacsi. Ở Việt Nam, nhiệt độ –2°C hiếm khi xảy ra ở đồng bằng, nhưng trên các vùng núi cao như Sa Pa, Mẫu Sơn, vào đợt rét hại, nhiệt độ có thể chạm mức này.

Bao giờ thì rét đậm?

Miền Bắc có chu kỳ se lạnh bắt đầu từ tháng 10–11. Rét đậm thường xuất hiện từ tháng 12 đến tháng 2, và đợt lạnh mạnh nhất thường rơi vào tháng 1. Báo Lao Động dự báo mưa phùn và rét đậm vẫn có thể kéo dài sang tháng 2 năm 2026.

Tháng mấy bắt đầu se lạnh?

Tháng 10–11, nhiệt độ giảm dần, gió đông bắc bắt đầu thổi.

Khi nào thời tiết lạnh?

Từ tháng 12 trở đi, nền nhiệt dưới 20°C thường xuyên, đặc biệt sau các đợt không khí lạnh.

Như vậy, thời điểm rét đậm tập trung vào các tháng cuối năm, đặc biệt là tháng 1.

Dự báo thời điểm rét nhất mùa đông năm nay

Theo Sức khỏe & Đời sống, trong thời kỳ 21/12/2025 đến 20/01/2026, ba đợt không khí lạnh đã được ghi nhận vào đêm 24/12, đêm 01/01 và ngày 05/01. Đợt cuối gây rét đậm, rét hại diện rộng tại Bắc Bộ, Thanh Hóa và Nghệ An từ 06 đến 09/01.

Báo Lao Động dẫn nhận định: không khí lạnh 3 tháng tới yếu hơn trung bình nhiều năm, nhưng vẫn gây rét đậm tập trung trong tháng 2/2026. Từ nửa cuối tháng 2, mưa nhỏ, mưa phùn và nồm ẩm có thể xuất hiện tại các tỉnh miền Bắc.

The pattern: mặc dù nhiệt độ trung bình cao hơn, các đợt rét hại vẫn xuất hiện đan xen.

Timeline: Các mốc đợt lạnh đáng nhớ

• Tháng 10–11 – Bắt đầu se lạnh ở miền Bắc
• Tháng 12–2 – Cao điểm rét đậm, rét hại
• Tháng 1 – Thường xảy ra đợt lạnh mạnh nhất trong năm
• Đầu năm 2016 – Đợt lạnh lịch sử, nhiệt độ xuống dưới 5°C ở nhiều nơi
• Đêm 16/12/2025 – Dự báo đợt không khí lạnh mới tác động miền Bắc (Tuổi Trẻ)

Con người chịu được lạnh bao nhiêu độ?

Cơ thể người có giới hạn. Theo Vinmec, người khỏe mạnh mặc đủ ấm có thể chịu –30°C. Nếu không bảo vệ, giới hạn an toàn chỉ khoảng 0°C trong 5–10 phút. Dưới –2°C, da bắt đầu tổn thương – đây là ngưỡng bỏng lạnh.

Tại sao con gái chịu lạnh tốt hơn con trai?

Phụ nữ thường có lớp mỡ dày hơn và tỷ lệ trao đổi chất thấp hơn, giúp giữ nhiệt tốt hơn. Tuy nhiên, các nghiên cứu chưa kết luận tuyệt đối – cảm giác lạnh còn phụ thuộc vào lưu lượng máu ngoại vi và thói quen sinh hoạt.

“Trong thời kỳ 21/12/2025 đến 20/01/2026, nhiệt độ trung bình tại Bắc Bộ và dải Thanh Hóa – Huế cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5 đến 1 độ C, có nơi trên 1,5 độ C.”

— Sức khỏe & Đời sống (dẫn nhận định khí tượng)

“Người khỏe mạnh mặc đủ ấm có thể chịu được –30°C, nhưng nếu không bảo vệ, chỉ 5–10 phút ở 0°C là đủ gây tê cóng.”

— Vinmec (chuyên gia y tế)

Đối với người dân miền Bắc, câu hỏi thực tế không phải “chịu được bao nhiêu độ?” mà là “tôi cần chuẩn bị gì cho từng đợt lạnh?” Với người già và trẻ nhỏ, mỗi đợt rét hại là một lần cảnh báo: ở trong nhà, mặc đủ ấm, hạn chế ra ngoài lúc sáng sớm. Với nông dân, rét hại đồng nghĩa với mất mùa nếu không che chắn kịp thời. Sự lựa chọn là rõ ràng: theo dõi dự báo, và hành động trước khi nhiệt kế chạm ngưỡng nguy hiểm.

Câu hỏi thường gặp